ای ایران، فریاد مشترک ایرانیان

آیا می‌توان یك ترانه یا سرود به زبان فارسی ساخت كه همه‌ ایرانیان فارغ از نژاد و مذهب، مخاطبش باشند؟ این پرسشی بود که سال ها ذهنم را به خود مشغول کرده بود و پاسخ محکمی برایش نمی یافتم تا اینکه پاییز سال 1382 در هفته نامه مهر مطلبی کوتاه با عنوان "راز ماندگاری سرود ای ایران" نوشتم. گر چه برای خودم راضی کننده نبود ولی سال بعد وقتی با کندوکاوی بیشتر در پی چون و چرای آن بودم، متوجه شدم که سال 1383 درست شصت سال از پیدایش سرود می گذرد. مطلب را با شوق بیشتری نوشتم و به روزنامه همشهری رفتم. اما صفحه موسیقی فقط روزهای سه شنبه در می آمد و من اصرار داشتم روز دوشنبه 27 مهرماه 1383 درست برابر با شصتمین سالروز تولد سرود، این مطلب چاپ شود. سید ابوالحسن مختاباد دبیر صفحه موسیقی با دکتر ناصر کرمی مدیر صفحات "ایرانشهر" روزنامه همشهری که بیشتر مطالب مربوط به شهر تهران را پوشش می داد، صحبت کرد و نتیجه همان بود که انتظار داشتم. "ای ایران شصت ساله شد". این تیتری بود که روزنامه همشهری در روز تولد آن سرود جاودانی رقم زد. تقریباً همزمان با آن، سایت رادیو بی بی سی هم مطلب نسبتاً متفاوتی به قلم سید ابوالحسن مختاباد درج کرد که برد جهانی خوبی داشت و تقریباً همه سایت های ایرانی تبار، آن را بازتاب دادند. با فاصله اندکی پس از چاپ مطلب، روزنامه پرمخاطب شرق نیز مطلب متفاوتی در همین خصوص به چاپ رساند و چند روزنامه کوچک هم صرفاً به نقل قول از این و آن پرداختند. ارکستر موسیقی ملی هم به رهبری فرهاد فخرالدینی روز جمعه پیش از چاپ مطلب همشهری، در بخش پایانی اجرایش، با ذکر اینکه شصتمین سال پیدایش سرود ای ایران است، آن را با گروه کر 800 نفره تالار وحدت! نواخت. بعداً مختاباد به من گفت که آن شب در تالار بوده و خود را به پشت صحنه رسانده است تا سالروز تولد سرود را به جناب فخرالدینی گوشزد کند.

اینک همزمان با 27 مهر 1386 که شصت و سومین سالروز تولد "ای ایران" را پشت سر می گذاریم، آن مطلب پیشین را که اشکالاتی هم داشت، به همراه چند نمونه صوتی و کلی دخل و تصرف بازنویسی کردم که می خوانید.

مناجات فارسی به روایت هایده

شاید برای برخی از خوانندگان وبلاگ این نوشته قابل پذیرش نباشد که نام یک خواننده عامه پسند و بسیار مشهور چند دهه گذشته را به عنوان مناجات خوان در کنار سید جواد ذبیحی و یا استاد شجریان بیاورم ولی من بر اساس شعر معروف شیخ بهایی که می فرماید:

هر کس به زبانی صفت حمد تو گوید

بلبل به غزل خوانی و قمری به ترانه

اعتقاد دارم با هر زبان و آهنگی می شود با خدا خلوت کرد و نیازی به اخذ مجوز از فرد یا سازمانی نیست! کسی هم نمی تواند برای دیگران تعیین تکلیف کند که خدا او را دوست دارد یا ندارد و یا اصولاً چقدر دوست دارد!!

یک اذان و هزار آوا

به کوشش موسسه نغمه شهر وابسته به سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران در روزهای پایانی ماه رمضان همایش سه روزه ای پیرامون اذان و مناجات برگزار می شود که در آن حدود 70 تن از برجسته ترین موذنان و مناجات خوان های کشور اجرای برنامه خواهند داشت. این برنامه روزهای 16، 17 و 18 مهرماه در فرهنگسرای ارسباران به روی صحنه می رود. چند ماه پیش وقتی نمونه اذان هایی از جناب ابوالحسن دماوندی، تاج اصفهانی و رحیم موذن زاده اردبیلی را در دومین سالگرد درگذشت زنده یاد موذن زاده روی وبلاگ نهادم، استقبال زیادی از سوی خوانندگان صورت گرفت. به همین دلیل چندی پس از آن، نمونه های دیگری از سلیم موذن زاده و دکتر عطاء الله امیدوار را هم برای شنیدن روی وب گذاشتم. برخی این نمونه ها در آرشیو خودم بود و برخی دیگر مربوط به یک سی دی منتشر شده توسط موسسه آوای مهربانی. اما از آنجا که این سی دی به صورت رسمی منتشر نشده بود، موسسه آوای مهربانی تصمیم گرفت که نسخه کامل تری از آن را با همکاری نشر آوای باربد در ماه رمضان منتشر کند. در نتیجه تعداد دیگری از نمونه اذان های ایرانی هم بدان اضافه شد. بدین بهانه مطلب زیر را آماده کردم. 

مدح علی (ع) در آوازهای ایرانی

حکایت موسیقی ایرانی و ذکر نام علی، خود پرونده ای درخور اعتناست. نغمات زیادی صرفاً برای تجلیل از این شخصیت خلق شده اند و خوانندگان زیادی در طول تاریخ، فقط و فقط به عشق علی خوانده اند. بیشتر این آثار با آواز تنها و در مواردی به همراه ساز بوده است. از خوانده های پیش از ضبط صدا اطلاع دقیقی در دست نیست اما از زمان ورود رادیو و رواج انواع ضبط های صفحه ای و ریلی تعدادی از شاخص ترین نمونه ها را در اختیار داریم که از آن میان می توان به نمونه های سید جواد ذبیحی و درویش امیر حیاتی اشاره کرد. 

به افتخار محمد علی جهان آرا فرمانده سپاه خرمشهر

ممد نبودی ببینی

پس از انتشار مطلب موسیقی سازان بی ساز جنگ که مربوط  به نوعی از موسیقی صادق آهنگران و غلامی کویتی پور در ارتباط با جنگ بود، وعده کردم پیرامون موسیقی بوشهر و الگو برداری های کویتی پور از آن نیز مقاله ای آماده کنم که اینک ملاحظه می کنید. این مطلب با وجود آنکه یک مقاله فنی موسیقایی به نظر می آید، ادای دینی است به شهید محمد علی جهان آرا(1360-1333) فرمانده اسطوره ای سپاه خرمشهر در روزهای پر التهاب سقوط این شهر به دست متجاوزان عراقی. پایداری 42 روزه وی و 400 تن از همرزمانش با امکانات بسیار بدوی در مقابل ارتش مسلح و مجهز عراق، از برگ های زرین مقاومت ایرانیان در طول تاریخ است. محمد علی جهان آرا پس از سقوط خرمشهر به سپاه اهواز منتقل شد و در عملیات شکستن محاصره آبادان نقش فعالی داشت. وی هشت ماه پیش از آزادی غرور آفرین زادگاهش، روز 7 مهر 1360 در سانحه هواپیمای C130 اهواز – تهران در منطقه کهریزک به دیار باقی شتافت. 

کنسرت های جنگی

نزدیک به 20 سال از پایان هشت سال جنگ نابرابر ایران و عراق می‌گذرد. خود جنگ عملاً پایان یافته است، اما تبعات و خاطرات آن سال‌ها ادامه خواهد داشت. ثبت و ضبط وقایع جنگ نیز رویكردی منطقی است، نسل بعد باید بداند پیشینیان چه گفتند و چه كردند و آن چیزی نیست مگر نوشته‌های تاریخ جنگ كه تاكنون كتاب‌ها و اسناد زیادی در خصوص آن ثبت و ضبط یا منتشر شده است. اما تاریخ هیچ‌وقت كامل نیست و همیشه ظرایفی ـ به عمد یا به سهو ـ از قلم می‌افتند. حكایت جنگ و كنسرت موسیقی هم از آن دست ناگفته‌هاست كه تاریخ‌نگاران جنگ شاید تاكنون نشنیده باشند و اینك از زبان شاهد و ناظر زنده‌ای چون كیهان كلهر می‌شنوند. موسیقیدانی كه ...

مناجات فارسی به روایت سید جواد ذبیحی – بخش سوم

تا کنون در دو بخش مجموعه ای از مناجات های فارسی با صدای زنده یاد سید جواد ذبیحی را شنیدید. نمونه های پیشین همگی در دستگاه شور، آواز ابوعطا و بخش کمی هم در آواز دشتی بودند. اینک در بخش سوم، اجرای دیگری از مناجات او را در دستگاه همایون می شنوید.