موسیقی حوزه هنری و پشت پرده عزل مدیرش

کارنامه یک مدیر موسیقی

پرده اول

بهار 1381 روزنامه همشهری طبق معمول سه شنبه ها که صفحه موسیقی داشت، گفت و گویی با مدیر جدید موسیقی حوزه هنری چاپ کرد  و متعاقب آن صحبت های شیرین و امیدوارکننده، عده ای از اهل موسیقی برای عرض تبریک و اعلام همکاری به دفتر مدیر جدید رفتند. از جمله نگارنده که سال های پیش از آن، وی را می شناختم و برایش در دانشگاه خودمان (پلی تکنیک تهران درست روبروی حوزه هنری) کلاس سنتور گذاشته بودم. خلاصه هر که از در وارد شد، با دریایی از امید بیرون رفت تا طرح و پیشنهاد بیاورد.

پرده دوم

تقریباً هر که طرح جدید به مدیر جدید پیشنهاد می داد، با بهانه هایی رد می شد. محمد جواد بشارتی خیلی زود رنجید و رفت. می گفت حوصله ندارم با او در بیفتم. اما من ظاهراً حوصله داشتم. هر فنی که می زد  تا دوخم بگیرد، فن دیگری به کار می بردم. بالاخره عصبانی شد و توهین کرد. نامه بلند بالایی به حسن بنیانیان نوشتم و تخلفات آشکار مدیریتی او را گوشزد کردم. ریاست کل حوزه هنری دستور رسیدگی داد و حراست نیز احضارم کرد. گفتند هر چه می دانی بگو.  گفتم مشکلات جانبی و غیر اداری هم دارد که مدارک مکتوبش دست من نیست. بعداً معلوم شد شکایت دو نفر -یکی کارمند و یک شاگرد سنتور- آنجا ثبت شده است. اما هیچ کدام از اینها کارگر نیفتاد. در نتیجه من و عده دیگری از اهل موسیقی عطای همکاری با حوزه هنری را به لقایش بخشیدیم و رفتیم. دو تن از کارمندان واحد موسیقی نیز که اهلیت موسیقی داشتند، از آنجا انتقالی گرفتند و رفتند.

پرده سوم

سناریوی زندگی این مدیر جدید، ظاهراً بر اساس رنجاندن اهل موسیقی نوشته شده بود. در نتیجه پس از ما، به سراغ بزرگ ترها رفت. اول محمدرضا درویشی را که حق بزرگی بر گردن واحد موسیقی حوزه داشت، حسابی به باد انتقاد گرفت و به کمک یک موسیقی نویس معروف ویژه نامه ای – بخوانید فحش نامه- علیه وی چاپ کرد. البته آن موسیقی نویس بعداً در حاشیه یک نشست پژوهشی وقتی در برابر واکنش تند محمد رضا درویشی قرار گرفت، از وی پوزش خواست. متعاقب این نمایش نازیبا، مدیرجدید موسیقی 24 عنوان سی دی از کارهای محمد رضا درویشی که مربوط به جشنواره موسیقی حماسی حوزه هنری در سال 1376 بود را بلوکه کرد، یعنی انتشار بی انتشار! درویشی هم که اهل دعوا نبود، بی خیال شد و دنبال کار خودش رفت.

پرده چهارم

پس از درویشی، یکی دیگر از پژوهشگران موسیقی بومی به نام منصوره ثابت زاده که به کمک پژوهشگر بومی پیمان بزرگ نیا، روی موسیقی بختیاری پژوهش هایی انجام داده بود با واحد موسیقی حوزه هنری قراردادی امضاء کرد و ظاهراً پولش را هم گرفت اما پیش از انتشار آثار، با شخص مدیر بر سر موضوعاتی که دقیقاً نمی دانم چه بود، جنگ و دعوا پیش آمد و نتیجه ای مشابه درویشی نصیب اش شد، یعنی انتشار بی انتشار. هر چه هم تلاش کرد فایده ای نبخشید و لاجرم به کناری کشید. هوشنگ جاوید نیز که روابط خوبی با مدیر مربوطه داشت، این اواخر با او مشکل پیدا کرد و نه تنها از حوزه، بلکه از تهران مهاجرت کرد و در مشهد رحل اقامت افکند.

پرده پنجم

آقای محسن نامجو خواننده معروفی که همه می شناسیدش، پس از ماه ها انتظار در طبقه پنجم مرکز موسیقی وزارت ارشاد به این نتیجه رسید که نمی تواند آثار جنجال برانگیزش را از کانال وزارت ارشاد عبور دهد، لذا به سراغ حوزه هنری رفت و از قضا با آغوش باز پذیرفته شد. انتشار آلبوم ترنج محسن نامجو بر خلاف دیگر آثار منتشر شده حوزه هنری که هیچ گاه درد دل نداشت، دل پیچه عجیبی در سامانه موسیقایی کشور ایجاد کرد و مدریریت موسیقی وزارت ارشاد در چند نوبت این کار را محکوم کرد و هشدار داد که جلوی آن را خواهد گرفت. حمید رضا نوربخش هم در میهمانی افطار معاونت هنری که با حضور بسیاری از هنرمندان و شخص وزیر ارشاد در محوطه با صفای تالار وحدت برگزار شد، پشت تریبون رفت و انتشار ترنج را حسابی کوبید. در ضمن به عنوان مدیر عامل خانه موسیقی به مقامات دولتی اطمینان داد که برای مقابله با این جریان تا آخر خط خواهد آمد. مدیران بالاسری رضا مهدوی هم در این قیل و قال فقط سکوت کردند و هیچ نگفتند. ظاهراً سکوت علامت رضا بود و این شد که مدیر خود محور واحد موسیقی حوزه، تک و تنها در برابر مهاجمینی از مقامات وزارت ارشاد، خانه موسیقی، رسانه ها و برخی هنرمندان قرار گرفت.

پرده ششم

وقتی رضا مهدوی خود را گرفتار گرداب خودساخته دید، تمهیدی اندیشید تا از آن نجات یابد و این شد که 24 عنوان سی دی موسیقی حماسی محمدرضا درویشی پس از چند سال خاک خوردن با امکانات فنی نشر آوای باربد و صاحب امتیازی حوزه هنری منتشر شد. این اتفاق میمون برای هفت عنوان سی دی موسیقی بختیاری گردآوری شده توسط خانم ثابت زاده هم پیش آمد. ویژگی این آثار تازه منتشر شده این بود که از قابل دفاع ترین کارهای موسیقایی به حساب می آمدند و طبیعتاً هر کسی که پشت سر آنها می بود، می توانست به راحتی از عملکرد خود دفاع کند. در نتیجه مقداری از فشارهای بیرونی بر مدیر موسیقی حوزه هنری کم شد. اما پر روشن بود این مختصر کفایت نمی کند و هر آن ممکن است از سوی مخالفان اقدامی بر علیه وی صورت بگیرد.

پرده هفتم

دی ماه 1386 برای نخستین بار در تاریخ موسیقی کشور، نمایشگاهی از ادوات و خدمات موسیقی در سالن حجاب به مدت هفت روز شکل گرفت که در آن علاوه بر ایجاد غرفه های متعدد، هر روز چند نشست پژوهشی پیرامون موسیقی و جوانب اش برگزار می شد. یکی از نشست ها مربوط به رعایت کپی رایت با حضور مصطفی مختاباد (استاد دانشگاه)، رسول خادم (نماینده مجلس)، رضا مهدوی (مدیر واحد موسیقی حوزه هنری)، ابوالحسن مختاباد (روزنامه نگار و مجری برنامه) و یکی دیگر از نمایندگان مجلس بود. هر کدام از این آقایان گوشه هایی از موضوع را بررسی کردند تا نوبت مدیر موسیقی حوزه هنری رسید و ایشان هم بارها بر رعایت حقوق هنرمندان از سوی ناشران، ارگان ها و مردم تأکید کردند! تا اینجای کار، جلسه به خوبی پیش می رفت ولی ناگهان یکی از حاضران جلسه، پنج دقیقه از مجری برنامه وقت صحبت خواست که این امکان به وی داده شد. جهانگیر نصری اشرفی، پژوهشگر موسیقی بومی که پیش از این با حوزه هنری روابط حسنه ای داشت و کارهای متعددی را به انجام رسانده بود، اعتراض کنان خطاب به حاضران گفت: در اینجا کسی از رعایت حقوق مادی و معنوی هنرمندان حرف می زند که هم اینک بدون اجازه من، 30 عنوان سی دی و نوار کاست از کارهای پژوهشی ام در حوزه موسیقی بومی و مذهبی را به زیر چاپ برده است، بدون اینکه قراردادی با من داشته باشد و یا حتی شفاهی اطلاع بدهد. 

پرده هشتم

آخرین دسته گل مدیر موسیقی حوزه هنری، همین اقدام به انتشار بدون قرارداد آثار جهانگیر نصری اشرفی به عنوان یک مولف بود که با واکنش تند ریاست حوزه هنری روبرو شد و صاحب اثر هم اقدام به مکاتبه  و پیگیری موضوع کرد تا تکلیف مدیر متخلف و آثار به یغما رفته اش روشن شود. مدیران ارشد حوزه هنری هم سعی کردند وی را از پیگیری مطالباتش منصرف کنند. اما او کوتاه نیامد و این شد که سرانجام خبر گزاری ایسنا نهم بهمن 1386 در خروجی خود این عبارت را به کار برد: رضا مهدوی برکنار شد / مرکز موسیقی حوزه هنری مدیر ندارد