در باره آثار امین الله رشیدی

موسیقی عشق و شباب و رندی

فقط گوش دادن به دو یا سه تصنیف ساخته و پرداخته امین الله رشیدی، حکایت زندگی چهل سال پیش ایرانیان شهرنشین را تا حد زیادی تصویر می کند. موسیقی اش به طرز آشکاری سرخوشانه می نماید و این ویژگی چنان طبیعی است که نمی توان او را به نقش بازی کردن متهم کرد. رشیدی در غالب آثارش از خوشی و سرمستی حرف می زند و موسیقی اش به گمان من بازتاب یک دوره از زندگی بی دغدغه توده عظیمی از مردم ایران است. حتی در جاهایی که ترانه ای عاشقانه می خواند و ظاهراً از فراق می نالد، با ناله عاشق های زمانه ما زمین تا آسمان فاصله دارد. برای نمونه شعر تلخ اخوان ثالث با مطلع "من اینجا دلم تنگ است" در خوانش رشیدی، آن تلخی اولیه را از دست می دهد و جور دیگری جلوه می کند که هم شکایت از روزگار دارد و هم خیلی پر رنگ نیست. یا به عبارتی سرخوردگی شاعر که در جای جای کلام کاملاً محسوس است، در خوانش امین الله رشیدی، کمی رنگ می بازد.

ترانه دلم تنگ است با صدای امین الله رشیدی را بشنوید و یا دانلود کنید

 اگر امین الله رشیدی سرخوشانه ساخته و خوانده، همین گونه هم زیسته و ناچار نبوده است همچون برخی معاصران در کارش نقش بازی کند! از این لحاظ کارش به دل می نشیند. گر چه گاهی به گوش غریبه می نماید. آثار وی با آنکه در یک دسته بندی کلی، جزو موسیقی رادیویی گلها محسوب می شود ولی به طرز آشکاری با کارهای سایر آهنگساران و خوانندگان برنامه گلها متفاوت است. اول اینکه غم رمانتیکی ساخته های همایون خرم، اکبر محسنی، جواد معروفی و پرویز یاحقی در کارهای او شنیده نمی شود و در عوض یک شادمانی و سرخوشی ویژه را به همراه دارد. وی حتی از عناصر موسیقی مطربی شهری در کارش بهره می گیرد به گونه ای که جلوه ای هنری پیدا می کند و از عریانی آثار مطرب ها بیرون می آید. ترانه "فروردین" یکی از همین نمونه هاست.

ترانه فروردین با صدای امین الله رشیدی را بشنوید و یا دانلود کنید

رشیدی بی محابا از فواصل و چارچوب های موسیقی غربی برای زیباتر ساختن کارش استفاده می کند و چندان در این وادی نیست که خروجی کارش صد در صد ایرانی هست یا نیست. بدین ترتیب تقریباً نیمی ار خوانده هایش در فواصل مینور شکل می گیرد. مینور خوانی وی گاه در چارچوب آثار هنرمندان برنامه گلهاست که همچنان به بیات اصفهان و چهارگاه نزدیک اند و گاه فراتر از آن می رود و در حقیقت یک موسیقی تقریباً غیر ایرانی با واژگان فارسی را روایت می کند. از جمله در ترانه "شهر افسانه ها" به طور عریان از موسیقی متن فیلم "عصر جدید" ساخته نابغه سینمای جهان چارلی چاپلین استفاده می کند.

ترانه شهر افسانه ها با صدای امین الله رشیدی را بشنوید و یا دانلود کنید

امین الله رشیدی در عین حال گاهی به شدت ایرانی می خواند. یعنی چارچوب فواصل و گردش ملودیک، چیزی خارج از موسیقی ایرانی و به اصطلاح سنتی نیست. با این وجود امضای خاص وی باعث می شود که گونه ای دیگر به گوش برسد و احتمالاً یک موسیقیدان کاملاً سنتی و معتقد به موسیقی دستگاهی را راضی نکند. از جمله در ترانه "رقص شعله" می توان روایت متفاوتی از آواز افشاری را شنید.

ترانه رقص شعله با صدای امین الله رشیدی را بشنوید و یا دانلود کنید

در نمونه ای دیگر با آنکه کلام کاملاً با گویش فارسی خوانده می شود، ولی ارکستر همراهی کننده، به موسیقی عربی گرایش دارد و حتی در لحظاتی ویلون، به صورت تکنوازی خاطره موسیقی ام کلثوم را در ذهن جاری می کند. ترانه "جام هوس" در سه گاه چنین مشخصه ای دارد.

ترانه جام هوس با صدای امین الله رشیدی را بشنوید و یا دانلود کنید

استفاده محدود از فواصل پنتاتونیک که از مشخصه های موسیقی شرق دور به حساب می آید، از دیگر خصوصیات کارهای اوست. نمونه این برداشت را می توان در موزیک متن سایت رسمی امین الله رشیدی در ترانه ای با عنوان "کیستم من" شنید. تأثیر آوازهای اپرایی بر خوانش او نیز کم و بیش مشهود است ولی آنقدر پر رنگ نیست که رنگ موسیقی اش را دگرگون کند. در مجموع تصنیف سازی و ترانه سازی وی شخصیتی کاملاً متمایز دارد که تا کنون همچنان منحصر به خود وی مانده است. تا آیندگان چه قضاوت کنند.