نغمات بیگانه در موسیقی ما

ساختار تشكيلات هر كشوري براي هريك از مقوله‌هاي سياسي، اقتصادي، امنيتي، فرهنگي و اجتماعي‌اش به‌طور جداگانه يك سازمان دفاعي را پيش‌بيني كرده است تا در همه حال از كميت و كيفيت آن مقوله در برابر هجوم عوامل تغييردهنده و احتمالاً زيان‌بخش دفاع كند. مثال آشناي اين واقعيت، وجود سازمان‌هاي عريض و طويلي است كه به بهانه حفظ حريم ارضي، امنيتي، اقتصادي و غيره مبالغ كلاني از بودجه كشور را به خود اختصاص مي‌دهند و البته گريزي هم از آن نيست. اما در حوزه فرهنگي، ما چنين سپرهاي دفاعي را مشاهده نمي‌كنيم. شايد فرهنگستان زبان و ادبيات فارسي سرشناس‌ترين و بزرگترين نهادي باشد كه قرار است از يك بخش مهم فرهنگ ايراني يعني زبان پارسي، در برابر واژگان تازي و فرنگي و غيره به دفاع برخيزد. در اين خصوص به نظر مي‌رسد موسيقي ملي و اصيل ايران به سبب اينكه متولي مشخص و مطلعي ندارد، بيشترين آسيب‌ها را از ناحيه نغمات عربي و غيره به جان مي‌خرد. راديو و تلويزيون دولتي ايران كه علي‌الاصول مي‌بايد يكي از حاميان و پالايندگان موسيقي ملي ايران باشد، عملاً جلودار تخريب يكي از كهن‌ترين و ارزشمندترين مشخصه‌هاي هويت ايراني شده است. اين رسانه پرقدرت و بي‌رقيب، چنان در ترويج موسيقي‌هاي بي‌هويت و بيگانه با جوهر فرهنگ ايراني، شتابان مي‌رود كه گويي وظيفه‌اي جز اين تخريب تأسف‌بار ندارد. حتا موسيقي‌هاي آييني-مذهبی هم با تقليد ناشيانه از رسانه‌ ملي به ورطة بي‌ريشگي كامل كشيده شده‌اند و چه صداهاي ناهنجار و غيردلنشيني كه از مجريان امروزي اين‌گونه موسيقي‌ها شنيده نمي‌شود.

در حال حاضر عمدة نا به‌ ساماني‌هاي فرهنگي در حوزه موسيقي ايران، مربوط به سيطرة موسيقي گريزان، بر تصميم‌گيري‌هاي هنري و موسيقايي كشور است. عدم درك هنر موسيقي به معناي عام و موسيقي ايراني به معناي خاص از سوي افراد تصميم‌ساز، رونق موسيقي‌هاي دست چندم در سطوح مختلف اجتماعي را شدت ‌بخشیده است. براي مثال الحان بسياري از باديه‌نشينان ديروز حوزه خليج فارس، به صرف اينكه عربي هستند و از نظر برخي ممكن است مقدس هم باشند، غالب فرصت هاي ممكن را به خود اختصاص مي‌دهند و در اين بين موسيقي پرمغز و ريشه‌دار ايراني قرباني چنددستگي اهل موسيقي از يك طرف و ناداني و جهل تصميم‌سازان فرهنگي كشور، از سوي ديگر مي‌شود.

بنابراين همانگونه كه دغدغة حفظ زبان فارسي و پالايش آن از واژگان بيگانه در نهادي به نام فرهنگستان زبان و ادب پارسي تجلي يافته است ـ كه البته عملكرد اين مجموعه هم جاي بحث فراوان دارد ـ مي‌بايست سازمان يا نهادي هم براي پاسداري موسيقي ملي برآمده از هويت اصيل ايراني و پالايش آن از نغمات بيگانه پديد آيد تا بيش از اين موسيقي ايراني به ملغمه‌اي از عناصر ناهمگون تبديل نشود.